Padały słowa o niemożliwości pełnego odbioru zjawisk sztuki za pośrednictwem ich telewizyjnego powielania oraz bardziej przyziemne argumenty — aż do klasycznego’o na jeździe sąsiadów. Jednakże telewizor został kupiony i od razu zapanował nad nami.- Wydzielono dlań- poczesne miejsce w naszym znów nie tak dużym mieszkaniu.; Ustawiono;go .w jadalni i:na stałe wszedł do naszego życia domowego. Program oglądaliśmy co
Lecz niech tylko ktoś wspomniał choćby o wyłączeniu telewizora, natychmiast ktoś inny argumentował z filozoficzną powagą:/,,A jeśli później będzie , coś ciekawego?” Obawiając’się opuszczenia czegoś i,najbardziej interesującego, .może nawet sensacyjnego”, wszyscy milkli. 'Magia darmowego „widowiska” opanowywała nas bez reszty.A czas płynął. Telewizor włączaliśmy co wieczór i grał bez przerwy. Oczywiście ‘ życie rodzinne nie mogło
A; więc jak już wspomniałem, piliśmy herbatę, opowiadaliśmy sobie ploteczki, a. nawet niekiedy kłóciliśmy się między sobą.; I jak przedtem patrzyliśmy, w telewizor, ale nauczyliśmy, się łączyć to zajęcie jeszcze ; z jakąś inną czynnością. Mały ekran stał się dla nas czymś w rodzaju domowej estrady kawiarnianej. Zupełnie jak w kawiarni: ludzie piją kawę, sączą
Wyprzedaż sztuki z r przeceny. Dumping; estetyczny. Oto miara żarliwości, z jaką teraz rozprawia się o telewizji. Konkretne programy telewizyjne wini się o własne niezadowolenie, rozczarowanie. Narzekanie na telewizję, obwinianie jej o takie czy inne konkretne niepowodzenia,’hurtem,, awansem, w przekonaniu że człowiek „nie myli się”, stało się swojego rodzaju modą, oznaką „dobrego tonu”. Sztuka wymaga szacunku
Oczywiście wszystko to stanowi elementarną formę szacunku dla sztuki. Najprostszą. Nie jest to nawet jeszcze sam szacunek, lecz tylko wstępny jego warunek. Bez niego spotkanie ze sztuką nie doszłoby w ogóle do skutku. tym niebezpieczniejsza jest pod tym ;wzglę- dem absolutna bezbronność telewizji. Nie jest ona w stanie postawić żadnych warunków, wstępnych. Powinna sama, jedynie mocą
W powszednim nastroju; jest bowiem człowiek, gdy w piżamie i domowych pantoflach zasiada przed telewizorem, aby spędzić przed nim wieczór. Sztuka może oddziaływać dodatnio na trochę zmęczonego widza i podciągnąć go do swego poziomu — lub też gdy sama obniża swe loty, stać się sztuką na domowy użytek. Czy wymierna jest w . drugim przypadku szkoda moralna wyrządzona
Oczywiście można obejść się i bez iprób szukania odpowiedzi na powyższe pytanie. Można wykorzystywać telewizję wyłącznie :; „usługowo”: w celach wykładowych, do przekazywania ostatnich wiadomości, wyświetlania filmów. Lecz postąpić tak, byłoby jednoznaczne ze sprowadzeniem współczesnej fotografii — która na naszych oczach przekształca się w sztukę— do roli dostarczycieli zwykłych zdjęć paszportowych. Z drugiej strony, nie
Należy podkreślić,. że nie pretenduję tu do nieomylności sądów. Wręcz przeciwnie, już w trakcie, pisania tejr książki nowe .wrażenia niekiedy sprawiały, że musiałem rewidować swe stanowisko. Napisałem, na przykład, że teatr telewizyjny pozbawiony jest rampy, przegrody między aktorem i widzem, i dlatego jego podstawą jest realizm. Obca jest mu patetyczna teatralność, aktorstwo charakterystyczne, jego domeną
Inny przykład. Do tej pory nie mogę zrozumieć ani i wyjaśnić sobie, dlaczego na ekranie telewizyjnym z takim zainteresowaniem ogląda się teatr lalek.’Telewizja znajduje się w: przededniu ujawnienia swych ogromnych możliwości.Telewizja czeka na swego Dżigę Wiertowa. Czeka na swojego 'Eisensteina. Stanowisko człowieka, który ma położyć podwaliny jej estetyki, wciąż jest — powtarzam to raz jeszcze
Element improwizacji.’ Inaczej mówiąc, chodzi tu o ‘ jednoczesność tego, co się dzieje przed kamerą, z tym, co się dzieje na ekranie telewizora. Kamera telewizyjna przekazuje nam „na żywo” to,’co się dzieje przed nią, można to nazwać ,.podglądaniem życia” lub „chwytaniem go na gorąco”. Możliwe, że jest to największa zaleta, najciekawsza cecha’ telewizji. Widzowie są
