Tomasz Folusz - grywalizacjaW ostatnim czasie w mediach dużą uwagę poświęca się uzależnieniom behawioralnym, czyli takim, w których środkiem uzależniającym jest nie substancja psychoaktywna, jak alkohol, czy narkotyk, lecz rodzaj aktywności powtarzanej w celu rozładowania napięcia, lub polepszenia nastroju. Do takich uzależnień niechemicznych zalicza między innymi uzależnienie od internetu, czyli tzw. ?siecioholizm?.

Jednym z największych autorytetów w dziedzinie badań nad tym rodzajem uzależnienia jest dr Kimberly Young. Wyróżniła ona kilka podtypów siecioholizmu:

  • socjomanię internetową ? poszukiwanie kontaktów społecznych za pomocą portali społecznościowych, forów, chatów, itp.
  • erotomanię internetową ? wyszukiwanie treści pornograficznych lub poszukiwanie kontaktów seksualnych w sieci.
  • uzależnienie od sieci ? jest to forma spędzania czasu w całym internecie, niezależnie od wyszukiwanej treści, a także gier online.
  • przeciążenie informacyjne ? przeczesywanie forów, portali informacyjnych.
  • uzależnienie od komputera ? jest to forma spędzania czasu na komputerze, bez użycia internetu, np. grając w gry komputerowe.

Powstaje zatem pytanie, po czym można odróżnić normalne korzystanie z komputera i Internetu od używania patologicznego, prowadzącego do uzależnienia. Wśród objawów, które są charakterystyczne dla tego ?nałogu? należy wymienić między innymi:

  1. Potrzebę spędzania coraz większej ilości czasu na korzystaniu z komputera i internetu. Żeby odnieść zamierzony skutek, czyli uspokojenie się, ucieczkę od problemów, stan relaksu, osoba uzależniona musi poświęcić większą ilość czasu. Osoba taka spędza (nie licząc pracy) przy komputerze kilkanaście lub więcej godzin tygodniowo, co powoduje, że cały wolny czas poświęca na korzystanie z  komputera.
  2. Zmniejszanie innych aktywności kosztem używania komputera i internetu. Kiedy przestaje wystarczać czasu wolnego na korzystanie z komputera, dana osoba zaczyna zaniedbywać po kolei inne sfery. Wśród sfer, które mogą ucierpieć są sen, rodzina, praca, relacje z przyjaciółmi, relacje społeczne w ?realu? lub np. aktywność sportowa.
  3. Nieudane próby ograniczania, kontrolowania lub zaprzestania korzystania z komputera. Osoba uzależniona, czasami uświadamia sobie, że jej wzorzec używania komputera i korzystania z internetu zaburza jej funkcjonowanie i powoduje konflikty. Uwiadamia sobie,  że nie spełnia się w swojej roli (pracownika, rodzica, partnera, itp.) lub zaczyna odczuwać inne konsekwencje. W związku z tym podejmuje ona próbę ograniczenia, zmiany wzorca korzystania z komputera lub nawet całkowitego zaprzestania korzystania z komputera. Często po kilku dniach, czasami po dłuższym czasie osoba taka wraca do dawnego stylu korzystania z internetu i komputera. Osoba uzależniona może mieć na swoim koncie wiele takich prób kontrolowania swojego grania.
  4. Potrzebę przymusu korzystania z internetu i komputera, odznaczająca się drażliwością, atakami złości, jeśli ktoś próbuje zabraniać do nich dostępu. Stopniowo też narasta  napięcie (drażliwość, niepokój, pobudzenie, itp.) kiedy dana osoba nie może korzystać z komputera z przyczyn obiektywnych.
  5. Korzystanie z komputera i internetu pomimo szkodliwych następstw (konsekwencje zdrowotne, rodzinne, zawodowe, itp.). Osoba taka wpada w błędne koło. Ponieważ zbyt dużo czasu spędza przed ekranem, zaniedbuje swoje obowiązki, co powoduje napięcia, konflikty i konsekwencje. Pomimo tego osoba uzależniona nie rezygnuje z komputera, tłumacząc konsekwencje innymi przyczynami.
  6. Kłamanie co do ilości, częstotliwości lub konsekwencji używania internetu.

Nie należy diagnozować siebie, czy bliskich na podstawnie takiego artykułu. Postawić diagnozę może tylko osoba kompetentna ? lekarz lub terapeuta. Celem tego tekstu jest zwrócić uwagę na nieprawidłowe wzorce zachowania i objawy, rozwijające się u osoby uzależniającej się. Każdy z tych objawów może w znacznym stopniu upośledzać życie. Spełnienie jednego lub kilku z nich powinno być przesłanką do dalszej diagnozy i oceny przez specjalistę ? najlepiej lekarza psychiatrę lub terapeutę uzależnień. Jeśli specjalista zdiagnozuje uzależnienie rozwiązaniem może być psychoterapia.

Ważnym zjawiskiem, o którym należy tu wspomnieć jest korzystanie z telefonów komórkowych. W dobie tabletów i smartfonów korzystanie z internetu, gier, portali społecznościowych, informacyjnych, czy nawet pornografii jest coraz łatwiejsze. Używanie smartfonów może w dużej mierze, oprócz uzależnienia od rozmów telefonicznych i smsów (tzw. fonoholizm), pokrywać się z patologicznymi wzorami zachowania opisanymi w tym artykule, dotyczącymi używania internetu. Dlatego ważne jest jaki rodzaj aktywności zaczyna być niepokojący u danej osoby (np. granie w gry, czy korzystanie z określonych portali), niezależnie od tego, czy narzędziem użytym do tego celu jest komputer, smartfon, czy tablet.


Tomasz Folusz
Psychoterapeuta poznawczo-behawioralny, terapeuta uzależnień, psycholog w ośrodku Cogito. W praktyce psychoterapeutycznej pracuje z osobami dorosłymi i młodzieżą. Zajmuje się:
  • zaburzeniami lękowymi (nerwice, napady paniki, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, fobie społeczne),
  • zaburzeniami nastroju (depresje),
  • uzależnieniami (alkohol, narkotyki, tytoń, uzależnienia niechemiczne) oraz osobami współuzależnionymi i DDA,
  • zaburzeniami snu,
  • zaburzeniami osobowości,
  • prowadzeniem treningów relaksacyjnych.